Ի՞նչ եք ցանկանում փնտրել

Ազնվացեղ եղջերուի վերաբնակեցումը Հայաստանում

© WWF Armenia

Հայաստանը՝ ազնվացեղ եղջերուի բնակության վայր

Ազնվացեղ եղջերուն կամ մարալն ազնվացեղ եղջերուի ենթատեսակ է։ Մինչև 1954 թվականն ազնվացեղ եղջերուն  լայնորեն տարածված է եղել հյուսիսային, արևելյան և հարավային Հայաստանի անտառներում:

Որսագողության և անտառների անխնա հատման հետևանքով տեսակն աստիճանաբար սկսում է անհետանալ Հայաստանի տարածքից: 1954 թվականից եղել են դեպքեր, երբ տարբեր մարդիկ հանդիպել են ազնվացեղ եղջերուին, սակայն ամենայն հավանականությամբ նրանք  պատահական  եկել են  Վրաստանի  և Ադրբեջանի  տարածքներից:

Տեսակն ընդգրկված է Հայաստանի Կարմիր գրքում (2010)` որպես «Կրիտիկական վիճակում գտնվող»:

© WWF Armenia

Ի՞նչ քայլեր են արվել ազնվացեղ եղջերուի վերադարձի և վերաբնակեցման ուղղությամբ

2013 թվականից սկսած ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարության և WWF Հայաստանի կողմից իրականացվում է «Ազնվացեղ եղջերուի (Cervus elaphus maral)  վերաբնակեցումը Հայաստանում» ծրագիրը՝ Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության (BMZ)՝ KfW Զարգացման բանկի միջոցով, WWF Գերմանիայի, Կովկասի բնության հիմնադրամի (CNF), Անդրսահմանային միացյալ քարտուղարության (TJS) և HSBC Բանկ Հայաստանի աջակցությամբ։

Ծրագրի հիմնական նպատակն է ազնվացեղ եղջերուի պոպուլյացիայի վերականգնումը Հայաստանում, որն իրականացվում է «Դիլիջան» ազգային պարկում կառուցված «Կովկասյան ազնվացեղ եղջերուի բազմացման կենտրոնում՝ ներմուծված բազմացող առանձնյակների (նախատեսվում է մինչև 20 առանձնյակ) և բազմացման կենտրոնում ծնված եղջերուներին բնություն ազատ արձակելու միջոցով։

Երկար տարիներ Հայաստանի լեռնաշխարհից բացակայած ազնվացեղ եղջերուն վերադարձավ Հայաստան 2018 թվականին: Ազնվացեղ եղջերուի վերաբնակեցման ծրագրի շրջանակներում Իրանի Իսլամական Հանրապետությունից  Հայաստան տեղափոխվեց 8 առանձնյակ: Եղջերուները  տեղափոխվել են  «Դիլիջան» ազգային պարկ, որտեղ նախապես կառուցվել է եղջերուների բազմացման կենտրոնը: Հետագայում ներկրվել են ազնվացեղ եղջերուների այլ խմբաքանակներ։     

Մինչ եղջերուների տեղափոխումը, 2012 թվականին WWF-ն իրականացրել է  դաշտային հետազոտություններ՝ «Դիլիջան» ազգային պարկի և «Շիկահող» արգելոցի սահմաններում տեսակի  վերաբնակեցման հնարավորության գնահատման ուղղությամբ: Այս աշխատանքների արդյունքում էլ ընտրվել է կենդանու համար վերաբնակեցման բարենպաստ վայր: 

Բուն աշխատանքներից խոսելիս՝ հարկ է առանձնացնել այն, որ «Դիլիջան» ազգային պարկի տարածքում ստեղծվել է ազնվացեղ եղջերուների բազմացող խմբի համար ազատավանդակ՝ 10 հա մակերեսով: Կառուցվել է առանց ֆունդամենտի տնակ բազմացման կենտրոնի գրասենյակի համար: Այն  կահավորված և հագեցած է համապատասխան սարքավուրումներով: Կառուցվել է խոտի և կերի պահեստ, կերակրատեղեր, ճանապարհ (առանց վնասելու էկոհամակարգին)՝ Պարզ լիճ տանող ճանապարհից դեպի բազմացման կենտրոն: Անց է կացվել կենտրոնի ջրամատակարարումը, տեղադրվել են արևային պանելներ բազմացման կենտրոնի էլեկտրաէներգիայի մատակարարման համար: Որսագողության և այլ իրավախախտումների կանխման նպատակով կենտրոնում ստեղծվել է անվտանգության համակարգ: Կենտրոնում կառուցվել է նաև հուշանվերների սրահ, որտեղից որևէ գնում կատարելու միջոցով յուրաքանչյուր այցելու կարող է աջակցել ծրագրին։ Ազատավանդակներն ունեն էլեկտրական ցանկապատ՝ եղջերուներին գիշատիչներից պաշտպանելու համար։

2021 թվականի գարնան դրությամբ կենտրոնում արդեն իսկ ծնվել էր 6 ձագ, ինչի շնորհիվ եղջերուների ընդհանուր թիվը հասել էր 19-ի։ Եղջերուների առաջին խմբի բացթողումն ազատ բնություն նախատեսվում է մոտակա ժամանակաշրջանում։  

© WWF Armenia

Բնակչության տեղեկացվածության բարձրացման համար պատրաստվել են տեսանյութեր, շարունակաբար կազմակերպվում են սեմինարներ, ճանաչողական այցելություններ բազմացման կենտրոն։

Դուք կարող եք աջակցել մեր ծրագրերին

Նվիրաբերել